حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
52
خواص الأشياء ( فارسى )
و فقاح اذخر و سنبل مساوى كوفته يك شبانهروز به شراب تر كنند ، روز ديگر به عسل بسرشند . دوالك صغير : منافع دو دواء الكركم و دو دوالك يكسان است ؛ صنعت آن : ريوند چينى سى مثقال ، لك مغسول و قسط و مرّ و فقّاح اذخر و حبّ الغار و ترمس و فلفل سياه از هريك بيست مثقال ، كوفته و بيخته ، در انگبين بسرشند و با طبيخ افسنتين به كار برند . كلكلانهء مروزى : استسقا و خداوند معدهء سرد را سود دهد و سرفهء بلغمى و ضيق النّفس و قولنج و صرع را سود دارد ؛ صنعت آن : هليلهء كابلى و بليله و آمله از هريك هفت درم ، فلفل و دارفلفل و زنجبيل و نمك هندى سرخ و نمك سياه و نمك اندرونى و نمك طبرزد و نمك خمير و لسان العصافير و شيطرج هندى و سعد و خيربوّا و قرفه و قرنفل و سعتر و بزيك كابلى و شونيز و حبّ النّيل و كمون كرمانى و سادج هندى و تخم كرفس و گشنيز خشك از هر يك پنج درم ، مويز منقّى نيم من ، شيرامله نيم من ، تربد صد و پنجاه درم ، فلوس خيال چنبر سى درم ، مويز و آمله در آب بجوشانند و بپالايند و خيار چنبر در آن آب حل كنند و سه رطل فانيد هم در آن آب بگدازند و نيم من روغن كنجد با وى بياميزند و داروها به آن بسرشند ، شربتى پنج درم تا هفت درم با شير شتر به آب عنب الثّعلب به كار دارند . كلكلانهء سرد : مازريون و غاريقون و هليلهء زرد از هريك پنج درم ، عصارهء افسنتين سه درم ، بيخ سوسن و گل سرخ و تخم كاسنى و مغز تخم خربزه و ربّ السّوس از هريك دو درم ، ترنجبين و فلوس خيار چنبر و فانيد از هريك پانزده درم ، در يكديگر بگدازند و صافى كنند و به قوام آورند و داروها به آن بسرشند . معجون قمرى : قولنج بگشايد و باز گرفتن بول نيز ؛ صنعت آن : بورهء ارمنى و زيرهء كرمانى و زنجبيل و فطراساليون و فلفل سفيد از هريك دو درم و نيم ، سقمونيا پنج درم ، خرماى هيرون بىدانه و مغز بادام مقشّر و برگ سداب خشك از هريك دو درم ؛ خرما در سركه خوسانند يك شبانهروز و جداگانه بكوبند و با يكديگر بياميزند و به عسل بسرشند شربتى سه درم يا پنج درم . معجون ترب لاشه : قولنج بگشايد ؛ صنعت آن : خيربوّا و قرفه و سادج و فلفل و دارفلفل و زنجبيل و برنك و آمله و قرنفل از هريك مثقالى ، تخم كرفس و سنبل و زعفران و مصطكى از هريك نيم مثقال به انگبين بسرشند . شربتى چهار درم يا شش درم شايد .